Το θÝμα της διατροφÞς των ανηλßκων παιδιþν εßναι Ýνα απü τα πιο σημαντικÜ θÝματα τα οποßα πρÝπει να αντιμετωπιστοýν στην περßπτωση διαζυγßου Þ διÜστασης ενüς ζευγαριοý. ΠολλÝς φορÝς δημιουργοýνται παρεξηγÞσεις Þ προκýπτουν καυγÜδες και αχρεßαστες αντιπαραθÝσεις οι οποßες πηγÜζουν ενßοτε απü εσφαλμÝνη γνþση των προνοιþν της νομοθεσßας αλλÜ και των υποχρεþσεων Ýκαστου γονÝα προς το ανÞλικο παιδß του. 

 

ΕπειδÞ, στις πλεßστες των περιπτþσεων, η διατροφÞ διεκδικεßται απü την μητÝρα αφοý τα παιδιÜ (σχεδüν πÜντοτε) εßναι υπü τη φýλαξη και φροντßδα της, σε αυτü το Üρθρο για σκοποýς ευκολßας θα υποθÝσουμε üτι ο αιτητÞς σε αßτηση διατροφÞς θα εßναι η μητÝρα και üτι αυτüς εναντßον του οποßου στρÝφεται η αßτηση διατροφÞς εßναι ο πατÝρας.

 

Το θÝμα ρυθμßζεται απü τον περß ΣχÝσεων ΓονÝων και ΤÝκνων Νüμο του 1990 üπως τροποποιÞθηκε.

 

ΚαταρχÞν πρÝπει να τονιστεß üτι τη πρωταρχικÞ ευθýνη για διατροφÞ του ανÞλικου παιδιοý την Ýχει Ýκαστος γονÝας και üχι οποιοσδÞποτε Üλλος. Η διατροφÞ επιβÜλλεται ως υποχρÝωση ως εκ της ιδιüτητας του γονÝα. Υπü αυτÞ την Ýννοια θεωρεßται ως αυτüνομη υποχρÝωση και δεν Ýχει σχÝση, για παρÜδειγμα, με το εÜν ο γονÝας βλÝπει το παιδß του Þ Ýχει επικοινωνßα μαζß του.

 

Σε πολλÝς περιπτþσεις στα πλαßσια επßλυσης ευρýτερων οικογενειακþν διαφορþν που αφοροýν και διευθÝτηση του θÝματος της περιουσßας γßνονται προτÜσεις για ανÜληψη απü τον Ýνα γονÝα κÜποιων οικονομικþν υποχρεþσεων π.χ. ενüς δανεßου και ανÜληψη απü τον Üλλο γονÝα των εξüδων διατροφÞς των ανÞλικων τÝκνων. Σε τÝτοιες περιπτþσεις πρÝπει να Ýχουμε υπüψη μας üτι η υποχρÝωση για πληρωμÞ διατροφÞς δεν μπορεß να αποκλειστεß συμβατικÜ – δηλαδÞ με συμφωνßα των διαδßκων – αφοý οποιαδÞποτε συμφωνßα που Ýχει ως σκοπü την αποφυγÞ πληρωμÞς διατροφÞς, Ýστω και με την ανÜληψη Üλλων υποχρεþσεων, εßναι Üκυρη στα μÜτια του νüμου. ¶ρα ανκαι θεωρητικÜ μπορεß να γßνει μßα τÝτοια συμφωνßα σε περßπτωση που θα η ισχýς της θα εξεταστεß δικαστικÜ πιθανüν να θεωρηθεß Üκυρη εßτε συνολικÜ εßτε στο βαθμü που καταργεß την υποχρÝωση πληρωμÞς διατροφÞς.

 

¸να Üλλο θÝμα το οποßο αποτελεß «καυτÞ πατÜτα» σε υποθÝσεις διατροφÞς εßναι αυτü της οικονομικÞς δυνατüτητας Ýκαστου γονÝα. Εßναι αρκετÝς οι φορÝς που διÜδικοι για χßλιους δýο λüγους προσπαθοýν Þ δßδουν οδηγßες στους δικηγüρους τους να συμπεριλÜβουν σε υπερασπßσεις διατροφÞς λιγüτερα απü τα αληθινÜ οικονομικÜ τους στοιχεßα πιστεýοντας üτι με αυτü τον τρüπο θα μειωθεß και η υποχρÝωσÞ τους Þ το ποσü που θα διαταχθοýν να πληρþνουν ως διατροφÞ. ¼πως Ýχει λεχθεß σε πολλÝς αποφÜσεις των Οικογενειακþν Δικαστηρßων αλλÜ και απü το Ανþτατο ΔικαστÞριο, η οικονομικÞ δυνατüτητα εκÜστου γονÝα δεν εßναι θÝμα που πρÝπει να αποδεικνýεται απü την εκÜστοτε αιτÞτρια, αλλÜ ο κÜθε διÜδικος Ýχει υποχρÝωση προς το δικαστÞριο να δþσει αληθινÞ εικüνα των οικονομικþν του δυνατοτÞτων και να προβεß σε πλÞρη και γνÞσια αποκÜλυψη των εισοδημÜτων του. Το Ανþτατο ΔικαστÞριο Ýχει, σε αρκετÝς περιπτþσεις, τονßσει üτι η υποχρÝωση για διατροφÞ των ανÞλικων τÝκνων μιας οικογÝνειας ανÞκει και στους δýο γονεßς ανÜλογα και με την οικονομικÞ κατÜσταση του καθενüς. ¸χουν και οι δýο την υποχρÝωση να προβοýν σε πλÞρη και ειλικρινÞ αποκÜλυψη των πραγματικþν τους εισοδημÜτων και üχι μüνο των εξüδων τους. Στην περßπτωση που Ýνας γονÝας δεν προβαßνει ο ßδιος σε ειλικρινÞ και πλÞρη αποκÜλυψη σχετικÜ με την οικονομικÞ του κατÜσταση τüτε το δικαστÞριο μπορεß λαμβÜνοντας υπüψη τη φýση του επαγγÝλματüς του και το τι κερδßζουν Üλλοι στο ßδιο επÜγγελμα να υπολογßσει üτι αυτüς Ýχει ψηλüτερα απü üσα ισχυρßζεται εισοδÞματα. Για παρÜδειγμα αν Ýνας δικηγüρος ισχυριστεß στο δικαστÞριο üτι τα εισοδÞματÜ του εßναι €500 το μÞνα - ποσü το οποßο εßναι Ýκδηλα χαμηλü για το επÜγγελμα των δικηγüρων - το δικαστÞριο μπορεß να λÜβει υπüψη μεγαλýτερο ποσü αναλογιζüμενο το τι κερδßζουν Üλλοι στο ßδιο επÜγγελμα. Το δικαστÞριο δε σε κÜθε περßπτωση πρÝπει να προβαßνει σε πλÞρη Ýρευνα üλων των στοιχεßων και να καταλÞγει το ßδιο σε εýρημα αναφορικÜ με τα εισοδÞματα του κÜθε γονÝα. Απü την Üλλη εÜν Ýνας πατÝρας Ýχει δημιουργÞσει μια νÝα οικογÝνεια τüτε η υποχρÝωση για συντÞρηση της νÝας του οικογÝνειας επιμετρεßται σε σχÝση με την υποχρÝωση για διατροφÞ των παιδιþν του απü τον προηγοýμενο γÜμο. ΚατÜ συνÝπεια ο καθορισμüς του ποσοý της διατροφÞς γßνεται κατüπιν αντικειμενικÞς εκτßμησης των αναγκþν του συγκεκριμÝνου παιδιοý (Þ παιδιþν), την κοινωνικÞ υπüσταση των γονÝων και τη δυνατüτητα του κÜθε γονÝα να συνεισφÝρει στο ποσü που κρßνεται εýλογο για το σκοπü αυτü üπως αναφÝρθηκε πιο πÜνω.

 

ΠρÝπει επßσης να λεχθεß üτι οι οικονομικÝς ανÜγκες των παιδιþν δεν εßναι στατικÝς και üτι üσο μεγαλþνουν εßναι λογικü üτι θα μεγαλþνουν και οι ανÜγκες τους. Σε κÜθε περßπτωση üμως θα πρÝπει να προσφÝρεται συγκεκριμÝνη μαρτυρßα στο δικαστÞριο που να δικαιολογεß το συγκεκριμÝνο αιτοýμενο ποσü. ΑυτÞ η μαρτυρßα πρÝπει να εßναι üσο πιο αναλυτικÞ γßνεται και η κÜθε απαßτηση εξετÜζεται υπü το πρßσμα της κοινÞς λογικÞς και της εμπειρßας που Ýχει το ßδιο το δικαστÞριο απü τη ζωÞ. ΣυνÞθως σε μßα αßτηση για διατροφÞ συμπεριλαμβÜνονται Ýξοδα üπως η διατροφÞ του ανηλßκου σε φαγητü, γÜλα κλπ, Ýξοδα Ýνδυσης, υπüδησης, ιατρικÜ Ýξοδα, μεταφορικÜ, ιδιαßτερα μαθÞματα, Üλλες δραστηριüτητες üπως μουσικÞ, μαθÞματα χοροý, αναλογßα για ηλεκτρικü ρεýμα, τηλÝφωνο, θÝρμανση κ.ο.κ. ΑυτÜ τα Ýξοδα πρÝπει να αναλýονται σε μια αßτηση διατροφÞς και να υποστηρßζονται κατÜ την ακρüαση απü σχετικÞ μαρτυρßα της αιτÞτριας. Ο πατÝρας γονÝας μπορεß σε κÜθε περßπτωση Þ να αμφισβητÞσει τα συγκεκριμÝνα Ýξοδα Þ Üλλους ισχυρισμοýς της αιτÞτριας μητÝρας παραθÝτοντας και υποστηρικτικÞ μαρτυρßα προς αυτÞ την κατεýθυνση. 

 

Η Ýκδοση ενüς διατÜγματος διατροφÞς σημαßνει üτι ο γονÝας εναντßον του οποßου στρÝφεται το διÜταγμα εßναι υποχρεωμÝνος να καταβÜλλει στο χρüνο που αναφÝρεται το διÜταγμα σε διατροφÞ. Σε περßπτωση που παραλεßψει να πρÜξει τοýτο τüτε μπορεß να ληφθοýν μÝτρα για παρÜβαση διατÜγματος δικαστηρßου που επιφÝρουν την ποινÞ της φυλÜκισης. 

 

Λüγω του üτι η διατροφÞ θεωρεßται ως Üμεση ανÜγκη και καθημερινÞ υπÜρχει η δυνατüτητα σε κÜποιο αιτητÞ να καταφýγει στο δικαστÞριο για την Ýκδοση ενδιÜμεσου προσωρινοý διατÜγματος διατροφÞς. Με αυτü τον τρüπο το δικαστÞριο μπορεß να εκδþσει προσωρινü διÜταγμα δηλαδÞ να διατÜξει τον πατÝρα να καταβÜλλει κÜποιο συγκεκριμÝνο ποσü ως διατροφÞ χωρßς να ακοýσει την πλευρÜ του, δηλαδÞ μονομερþς, οýτως þστε να καλýπτονται απρüσκοπτα οι Üμεσες ανÜγκες του ανηλßκου. Ακολοýθως ο πατÝρας Ýχει το δικαßωμα να καταχωρÞσει σχετικÞ Ýνσταση και να επιχειρηματολογÞσει υπÝρ της μεßωσης του ποσοý που εκδüθηκε στο αρχικü διÜταγμα.

 

Ο καθορισμüς ενüς ποσοý διατροφÞς μÝσω δικαστικοý διατÜγματος δεν εßναι στατικüς αλλÜ μπορεß να διαφοροποιεßται απü καιρü εις καιρü ανÜλογα με τις ανÜγκες του ανÞλικου τÝκνου. Με πρüσφατη τροποποßηση εισÞχθηκε πρüνοια στο Νüμο με βÜση την οποßα το ýψος του ποσοý της διατροφÞς αυξÜνεται αυτüματα κατÜ δÝκα τοις εκατüν (10%) κÜθε 2 χρüνια. Αυτü επιλýει Ýνα χρüνιο πρüβλημα που υποχρÝωνε τις μητÝρες να καταφεýγουν στα ΔικαστÞρια κÜθε λßγα χρüνια για να ζητοýν αýξηση στο ποσü. Διαφοροποßηση μπορεß να επÝλθει επßσης απü μεταβολÞ της εισοδηματικÞς ικανüτητας του πατÝρα. Σε τÝτοια περßπτωση μπορεß να καταχωρηθεß αßτηση στο δικαστÞριο για τροποποßηση υφιστÜμενου δικαστικοý διατÜγματος διατροφÞς και ανÜλογα με τις περιστÜσεις το δικαστÞριο μπορεß να προβεß εßτε στην αýξηση εßτε στη μεßωση της διατροφÞς. Σημειþνεται üτι για να επÝλθει τÝτοια τροποποßηση θα πρÝπει να Ýχουν προκýψει γεγονüτα μετÜ την Ýκδοση του αρχικοý διατÜγματος διατροφÞς και üχι γεγονüτα που υπÞρχαν Þ Þταν σε γνþση του κατÜ το χρüνο Ýκδοσης του πρþτου διατÜγματος. 

 

ΚαταληκτικÜ πρÝπει να αναφÝρουμε üτι η υποχρÝωση για διατροφÞ μπορεß να συνεχιστεß και μετÜ την ενηλικßωση του τÝκνου εÜν συντρÝχουν κÜποιες ειδικÝς περιστÜσεις üπως για παρÜδειγμα ανικανüτητα Þ αναπηρßα, υπηρεσßα στην εθνικÞ φρουρÜ Þ φοßτηση. Σε αντßθεση με την υποχρÝωση διατροφÞς ανηλßκων τÝκνων η υποχρÝωση του γονÝα για τη διατροφÞ τÝκνου μετÜ την ενηλικßωση του μπορεß να γßνει Þ να συνεχßσει μετÜ απü απüφαση δικαστηρßου ενþ αν ο γονÝας δεν Ýχει την απαραßτητη οικονομικÞ δυνατüτητα δεν εκδßδεται τÝτοιο διÜταγμα. Επßσης σε αντßθεση με τις περιπτþσεις ανηλßκων üπου η αßτηση για διατροφÞ γßνεται εκ μÝρους του ανηλßκου απü τον γονÝα του στην περßπτωση ενÞλικου τÝκνου η αßτηση γßνεται απü τον ßδιο τον ενÞλικα αφοý Ýχει δικαιοπρακτικÞ ικανüτητα.

 

ΤÝλος αξßζει να αναφÝρουμε üτι στην περßπτωση παιδιοý το οποßο γεννÞθηκε εκτüς γÜμου δεν υπÜρχει υποχρÝωση διατροφÞς απü τον βιολογικü του πατÝρα εκτüς εÜν προηγηθεß αναγνþρισÞ του εßτε εκοýσια δηλαδÞ οικειοθελþς απü τον ßδιο τον πατÝρα εßτε δικαστικÜ με διαδικασßα που καταχωρεß συνÞθως η μητÝρα.